X

Słodki romans czy toksyczny związek, czyli dlaczego tak trudno odstawić cukier?

Cukier – na początku atrakcyjny, kusi wspaniałym smakiem i wyglądem, wydaje się być taki apetyczny. Niby jesteśmy świadomi, że wejdzie nam w biodra, ale ciężko nie oddać się tej chwili zapomnienia na jego widok. Sięgamy po niego spychając na bok zdrowy rozsądek. Gdzieś tam tli się myśl, że nie będziemy się po nim dobrze czuć, ale czemu nie spróbować go ten jeden ostatni raz?

Na początku jest cudownie – czujemy przypływ energii, niemal euforię. Trwa to jednak niedługo, a co nam pozostaje? Nieprzyjemny posmak w ustach, uczucie zmęczenia, ospałość, ociężałość. Im dłużej romansujemy z cukrem, tym gorzej. Każdego w końcu doprowadza on do otyłości, cukrzycy, próchnicy i innych chorób cywilizacyjnych. Czemu tak trudno rzucić nam cukier? Co robić, żeby sobie w tym pomóc?

Złudne skojarzenia

Cukier od początkowych dni życia budzi w nas dobre skojarzenia. Słodkość jest bowiem jednym z pierwszych smaków z jakimi ma styczność noworodek. Wypijamy cukier (laktozę) z mlekiem matki, czując wtedy jej bliskość, bezpieczeństwo. To zupełnie naturalny proces, który może tłumaczyć nasze zamiłowanie do smaku słodkiego.

Problem zaczyna się kilka lat (jeśli nie miesięcy) później. Podczas świąt delektujemy się pysznym domowym ciastem upieczonym przez mamę. Babcia wciska nam czekoladę z orzechami w nagrodę za szóstkę z matematyki. Podczas swoich urodzin zachwycamy się tortem ozdobionym postaciami z naszej ulubionej bajki. Słodycze są nieodłącznym dodatkiem najlepszych chwil naszego życia. Kojarzymy je z czasem spędzanym z rodziną, przyjaciółmi. „Coś słodkiego” jest dla nas nagrodą lub prezentem. Nic dziwnego, że później sięgamy po słodycze również w chwilach chandry, smutku lub gdy po prostu dołuje nas pogoda. Cukier budzi w nas poczucie krótkotrwałej radości, pobudzenia. Niestety to uczucie szybko mija pozostawiając po sobie ospałość i brak energii, które tylko pogarszają nasz wcześniejszy stan. Znów mamy ochotę sięgnąć po kolejną porcję słodyczy. Błędne koło się zatacza.

Widmo uzależnienia

Cukier jest dla nas pociągający nie tylko ze względu na dobre skojarzenia. Może on uzależnić podobnie jak nikotyna, alkohol i narkotyki. Ciężko w to uwierzyć? Prześledźmy wspólnie ścieżki mózgowego układu nagrody.

Układ nagrody, zwany również ośrodkiem przyjemności, jest zbiorem struktur mózgowych odpowiadających za „motywowanie” do wykonywania niektórych funkcji życiowych oraz popędów np. zdobywania pokarmu i płynów. Ma on również wpływ na mechanizm powstawania uzależnień – zarówno od substancji psychoaktywnych np. alkoholu, opiatów, amfetaminy, jak i preferencji spożycia niektórych rodzajów pokarmu. Spożywanie żywności powoduje uaktywnienie układu nagrody i, co za tym idzie, odczuwanie przyjemności. Mechanizm ten jest analogiczny w przypadku zażywania substancji psychoaktywnych.

Szczególnie istotny wpływ na pobudzanie układu nagrody mają węglowodany, zwłaszcza cukry proste. Naukowcy opisali zjawisko zaburzenia apetytu i nastroju określane jako „carbohydrate craving”. Polega ono na nieodpartej chęci spożycia czegoś słodkiego w momencie obniżenia nastroju. Brzmi znajomo?

Ponadto udowodniono, że spożycie cukru powoduje wzrost poziomu endogennych opioidów, do których należą między innymi endorfiny, czyli tzw. „hormony szczęścia”. Ich pobudzenie powoduje zniesienie bólu, odczuwanie przyjemności, wywołuje stany euforyczne. Może również spowodować uzależnienie psychiczne i fizyczne od czynników je wywołujących – w tym przypadku – spożycia cukru.

Czy oznacza to, że jesteśmy bezsilni w walce z cukrem? Oczywiście, że nie! Można żyć słodko nie jedząc niezdrowych słodyczy, co udowadniamy w Fundacji Szczęśliwi bez cukru.

 

Autorem tekstu jest diet. Katarzyna Janiak z Fundacji Szczęśliwi Fundacja Szczęśliwi bez cukrubez cukru

Misją Fundacji Szczęśliwi bez cukru – ruchu społecznościowego jest inspirowanie do zmiany nawyków żywieniowych oraz poszerzanie świadomości dotyczącej szkodliwego wpływu cukru na zdrowie i jakość życia człowieka poprzez edukację i wsparcie eksperckie.

 

Bibliografia:

  1. „Syropy i inne słodkie składniki żywności – czy to dobre i zdrowe zamienniki cukru?”, prof. dr hab. Bożena Waszkiewicz – Robak
  2. „Czy cukier może uzależniać? Ścieżkami mózgowego układu nagrody”, Beata Jabłonowska – Lietz, Małgorzata Wrzosek, Grażyna Nowicka, Żywienie Człowieka i Metabolizm, 2012, XXXIX, nr 4.

 

#KOMENTARZE

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

15 − fourteen =

Zaangażuj sie
#INTENCJA NA TEN MIESIĄC #One Energy TV #NEWSLETTER #NIE PRZEGAP #POPULARNE